Buksan ang pangunahing menu

Ang nobelang El Filibusterismo o Ang Paghahari ng Kasakiman ay ang pangalawang nobelang isinulat ng pambansang bayani ng Pilipinas na si Jose Rizal, na kaniyang buong pusong inialay sa tatlong paring martir na lalong kilala sa bansag na Gomburza o Gomez, Burgos, at Zamora. Ito ang karugtong o sequel sa Noli Me Tangere at tulad sa Noli, nagdanas si Rizal ng hirap habang sinusulat ito at, tulad din nito, nakasulat ito sa Kastila. Sinimulan niya ang akda noong Oktubre ng 1887 habang nagsasanay ng medisina sa Calamba.

Sa Londres, Inglatera noong 1888, gumawa siya ng maraming pagbabago sa balangkas at pinagbuti niya ang ilang mga kabanata. Ipinagpatuloy ni Rizal ang pagtatrabaho sa kaniyang manuskrito habang naninirahan sa Paris, Madrid, at Bruselas, Belgica kung saang naisulat niya ang malaking bahagi nito. Natapos niya ito noong Marso 29, 1891, sa Biarritz, Pransiya. Ngunit hindi niya agad nailathala ang nobela dahil hindi tumupad ang kaniyang mga mayayamang kaibigan sa Pilipinas sa pangakong magbibigay ng tulong pampinansiyal para sa pagpapalimbag. Isang nagngangalang Valentin Ventura na isa niyang kaibigan na noo'y naninirahan sa Paris ang nagpahiram ng pera sa kaniya upang maipalimbag at mailathala nang maayos ang aklat. Sa wakas, nailathala ito noong Setyembre 22, 1891 sa Gante (Gent), Belgica. Bilang pasasalamat sa kaniyang matalik na kaibigan, ibinigay ni Rizal si Ventura ang orihinal na manuskrito ng nobela kalakip ang isang nilimbag na sipi na may sarili nitong lagda.

Ang nasabing nobela ay pampolitika na nagpapadama, nagpapahiwatig at nagpapagising pang lalo sa maalab na hangaring makapagtamo ng tunay na kalayaan mula sa mga Kastila at karapatan ng bayan.